De Gimbreres in Antwerpen

Ten tijde van de Franse Revolutie was Antwerpen vergane glorie. Door de verzanding van de Schelde was het geen zeehaven meer. De bezetting door de Franse troepen onder generaal Pichegru bracht hierin verandering. In een Youtube-filmpje is dit kort samengevat: https://youtu.be/y09m6CIrEmE

Tijdens het bewind van Napoleon trok Jean Gimbrere van Bordeaux naar Antwerpen. Het precieze jaartal weten we niet, het zal tussen 1803 (toen was Jean 21 jaar oud) en 1810  geweest zijn. Hij ging aan de slag als smid, hoogstwaarschijnlijk in het marine-arsenaal, dat een smederij met 52 vuurplaatsen bevatte! Het eerste onderdak van Jean lag op slechts 100 m afstand van deze smederij.

Volgens de Stamboom Gimbrere van 1964/1994 kreeg Jean met zijn vrouw Adrienne (of Adriana) Appel (of Van Apels) twee kinderen, Dominique Jacques Adrien en Jean François. Dominique stierf toen hij 19 was, maar Jean François groeide wel voorspoedig op en verhuisde in 1839 naar Tilburg. De verantwoordelijke genealoog merkte in 1964 het volgende op: “Opvallend zijn de onjuistheden, welke in de verschillende akten worden aangetroffen. De geboorteakten van de kinderen vermelden als voornaam van de moeder Suzanne in plaats van Adriana.”

Wij hebben deze inconsistenties aan een nader onderzoek onderworpen. Als eerste valt op dat Adriana wel erg jong was bij de geboorte van beide kinderen: zij zou 14 jaar geweest zijn bij de geboorte van Dominique J.A. Dit feit is ook de genealoog opgevallen, die hierover eufemistisch het volgende vermeldt:”… Adriana, een meisje dat 17 jaar jonger was dan hij.”

Wij hebben allereerst de geboorteaktes van de Dominique J.A. en Jean nagetrokken. Beide aktes vermelden de naam van Suzanne (geb. in 1788) als moeder. Jean François krijgt ook haar achternaam mee: Van Apels.

Geboorteakte van Jean François van Apels

De verwarring van de genealoog wordt veroorzaakt door de huwelijksakte van het echtpaar Gimbrere/Appel. Dat huwelijk is overigens pas gesloten in 1823, toen Jean François al 9 jaar was. Deze akte vermeldt als voornaam inderdaad Adriana, inclusief de bijbehorende geboortedatum. Ook een afschrift van deze geboorteakte is bij de huwelijksakte gevoegd. Mar het is niet moeilijk te ontdekken dat dit niet juist kan zijn: deze Adriana is op 18 juli1797, 4 maanden na haar geboorte overleden

Deze administratieve vergissing kan wellicht worden verklaard doordat de geboorteakte van Suzanne niet in Antwerpen aanwezig was: zij is in Nederland geboren. Wij concluderen in elk geval dat de echtgenote van Jean Gimbrere niemand anders dan Suzanne kan zijn. Bij het huwelijk tussen Jean en Suzanne zijn beide kinderen erkend. Voor Dominique J.A. ten overvloede, want Jean had zelf aangifte gedaan van zijn geboorte en daarbij het vaderschap erkend.

De geboorteaangifte van Jean François is gedaan door de vroedvrouw, de vermelding van het vaderschap is er toen bij ingeschoten. Gelet op het latere huwelijk beschouwen we het toch als zeer aannemelijk dat Jean Gimbrere ook de biologische vader is van Jean François. In elk geval is dit vaderschap bij het huwelijk in 1823 alsnog wettelijk erkend.

Overigens is ook het gebruik van voornamen van de Gimbrères in Antwerpen af en toe een rommeltje. Als vader van Jean wordt in zijn overlijdensakte de naam Bernard vermeld. Aannemelijk is dat dit dezelfde persoon is als Dominique (meer hierover bij Bordeaux). De naam van zijn moeder is wel steeds dezelfde (Jeanne/Joanna Cornet).

De Antwerpse Burgerwacht

Een derde verrassing in Antwerpen is het voorkomen van de naam Dominique Gimbraire (!), als lid van de Burgerwacht in 1830. Wij citeren het arrest:

Arrest van het Voorlopig Bewind dd 26 October 1830

Nom:                                  Gimbraire, Dominique

Date de la naissance:      00.01.1782, Bordeaux, France

Taille:                                 168

Père:                                   Bernard

Mère:                                 Cornet, Jeanne

Domicile:                           section 3, numéro 2835

Allereerst valt natuurlijk de spelling van de achternaam op, een variant die we in Bordeaux ook al eens hebben aangetroffen. Verder is dit de enige aanwijzing dat er een Dominique in Antwerpen zou hebben gewoond. Ook in dit geval is het waarschijnlijk dat één persoon onder twee voornamen schuil gaat en dat deze Dominique dezelfde is als onze Jean. Die heeft weliswaar een oudere broer, maar die heet Arnaud en voor zijn aanwezigheid in Antwerpen zijn verder geen aanwijzingen. Verder is het een beetje raar dat opa Bernard hier getrouwd lijkt met zijn schoondochter Jeanne, maar die namen werden ook in Bordeaux al door elkaar gebruikt. Kortom: een rommeltje.

De jonge Jean François heeft vermoedelijk het nodige afgekeken van het werk van zijn vader Jean, die zich ontwikkelde tot slotenmaker, maar leerde toch een iets ander vak. Hij werd paraplumaker en hoewel we niet met zekerheid weten hoe dat in zijn werk ging, hebben we wel een vermoeden. Dichtbij de woning van zijn ouders had zich in 1820 een andere immigrant uit Bordeaux gevestigd, Jean Sylvestre Vigier. Zijn beroep was “regenschermmaker”. De meeste regenschermmakers kwamen uit de Auvergne, vermoedelijk ook de geboorteplaats van zijn ouders. De families Gimbrere en Vigier moeten elkaar in Antwerpen al snel hebben leren kennen. Misschien waren er ook al contacten tussen de families in Bordeaux. Ook later in Nederland blijken er contacten te zijn tussen Gimbrères en paraplumakende Vigiers. Deze waren afkomstig uit Bassignac en omgeving, maar een familierelatie lijkt waarschijnlijk.

1830 is het jaar van de Belgische opstand tegen de Nederlanden. De opstand was succesvol, maar de prijs voor Antwerpen was groot: de toegang via de Schelde werd gesloten, waardoor Antwerpen moeilijke tijden doormaakte.

Of dit ook de reden is dat de parapluhandel van Jean Sylvestre Vigier in het ongerede raakte is onbekend. Wel weten we dat hij in 1839 failliet ging. Jean François had inmiddels het ondernemingsklimaat in Tilburg verkend en vestigde zich daar, in dat jaar.

De vrede van 1839 maakte een einde aan de blokkade van Antwerpen, maar de scheepvaart bleef belast met een Scheldetol. Deze werd in 1863 afgekocht en pas vanaf dat moment dateert de grote bloei van het moderne Antwerpen.